Pediatrik kardiyoloji
Doğuştan olan kalp hastalıkları, romatizmal kalp hastalığı, kalp kası hastalıkları ve ritm bozuklukları Çocuk Kardiyolojisi içinde değerlendirilen hastalıklardır. Tedavinin yönlendirilmesi ve hastalığın izleminde erken tanı çok önemlidir. Tanıya yönelik Renkli Doppler Ekokardiografi, Kalp Kateterizasyon ve Anjiokardiyografi, Fetal Ekokardiografi ve 24 saatlik Elektrokardiyografi (Holter) kaydı gibi tetkikler; tedavi amaçlı ise balon valvuloplasti, balon atrial septostomi ve duktus açıklığının kapatılması gibi girişimsel uygulamalar yapılabilmektedir.

Renkli Doppler Ekokardiografi: Belli dalga boyundaki ses dalgaları ile görüntüleme yöntemidir.

Kalp Kateterizasyonu ve Anjiokardiyografi: Bazı durumlarda tanı ve tedaviyi yönlendirmek amacı ile kasık bölgesindeki ana damarlar yolu ile kalp içine ulaşarak basınç, oksijen ve akım oran ölçümleri ile anjiokardiyografik görüntüleme yapılması işlemidir.

Balon Atrial Septostomi: Bazı doğumsal kalp hastalıklarında hastanın yaşayabilmesi için kulakçıklar arasındaki deliğin balon yardımıyla genişletilmesi işlemidir.

Pulmoner Balon Valvülopasti: Orta ve ağır dereceli pulmoner kapak darlıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Uygun balon seçimi ile yapılan girişimin uzun dönem sonuçları oldukça başarılıdır.

Aort Balon Valvülopasti: Çocuklarda aort kapağının orta ve ağır darlıklarında hastanın bulgularının iyileşmesini sağlamak ve cerrahi girişim zamanını geciktirmek amacıyla yapılmaktadır.

Duktus Açıklığının Kapatılması: Aorta ile pulmoner arter arasındaki duktus açıklığının kasık bölgesindeki ana damarlar yolu ile kalbe ulaştıktan sonra özel geliştirilmiş cihazlarla kapatılması işlemidir.
 
Fetal Ekokardiografi: Annede ve kardeşlerde doğumsal kalp hastalığı öyküsü olan hamile kadınlarda gebeliğin 18. haftasından itibaren anne karnındaki bebeğin kalbinin değerlendirildiği tetkik yöntemidir.

Doğuştan kalp hastalıkları yaklaşık 1000 canlı doğumda 8 bebekte görülmektedir. Doğuştan kalp hastalıkları bebeklik döneminde morarma, beslenme güçlüğü, hızlı soluk alıp verme ve kilo alamama gibi belirtiler verebilir. Bazen de hiç bir belirti vermeden bebeği takip eden hekimin kalpte üfürüm duymasıyla da karşımıza gelebilir.

Bebeğinizde doğuştan kalp hastalığı varsa Çocuk Kardiyolojisi uzmanının önerilerini takip etmelisiniz. Çünkü doğuştan kalp hastalıklarının tedavi zamanlaması çok önemlidir. Kalbin sadece boşlukları arasındaki duvar deliklerinde tedavi zamanı daha geçken, büyük damarların yer değişimi varlığında bebeğin ilk 15 gün içinde ameliyat edilmesi gerekir. Tedavi düzeltici veya destekleyici tedaviler şeklinde olabilmektedir.

Unutmayın ki günümüzde bebeklere anne karnından başlayarak doğuştan kalp hastalığı tanısı konulabilmekte ve yenidoğan döneminden başlayarak her yaşta tedavileri başarıyla yapılabilmektedir.


Çocuk Kalp Hastalıkları
Çocuk kalp hastalıkları doğuştan veya infeksiyon gibi nedenlere bağlı olarak sonradan gelişebilir. Genellikle hamileliğin erken evrelerinde organların gelişmeye başladığı dönemde oluşan doğuştan kalp hastalıkları, kulakcıklar veya karıncıklar arasındaki delikler, kapaklardaki darlıklar şeklinde olabileceği gibi, kulakçık veya karıncıklardan bir veya birden fazlasının olmaması gibi çok ağır bozukluklar şeklinde de görülebilir. Romatizmal ateş gibi sonradan oluşan (edinsel) kalp hastalıkları ise çocukluğun herhangi bir döneminde oluşabilir.

Doğuştan Kalp Hastalıkları
Çocuklardaki kalp hastalıklarının çoğunluğu doğuştandır. Çoğunluğu hafif olmak üzere yaklaşık 1000 canlı doğumdan 8 bebekte doğuştan kalp hastalığı görülür. Bütün anne ve babaların doğuştan kalp hastalıklı çocuğu doğabilir, ancak aile bireylerinden birinde doğuştan kalp hastalığı olması bu olasılığı artırır. Aort ile pulmoner arter arasındaki açıklık (PDA), kulakçıklar arasındaki delik (ASD) ve karıncıklar arasındaki delik (VSD) doğuştan kalp hastalıklarından bazılarıdır. Küçük delikler klinik olarak izlenir, geniş deliklerin ise kapatılması gereklidir. Uygun olanlar ameliyata gerek kalmadan kateter yöntemiyle, diğerleri ise cerrahi olarak kapatılır.

Doğuştan kalp hastalığı nasıl oluşur?
Kesin nedeni bilinmemektedir. Kalıtsal yatkınlık ve çevresel etkenler arasındaki etkileşimin neden olduğu varsayılmaktadır. Nadiren hamilelikte kullanılan ilaç, alkol ve uyuşturucular veya geçirilen infeksiyonlar doğuştan kalp hastalıklarına neden olabilir. Dolayısıyla gebelikte doktor önerisi dışında ilaç alınmamalı, sigara ve alkol kullanılmamalıdır.

Doğum öncesi tanısı mümkün müdür?
Hamilelik sırasında yapılan tetkikler ile (fetal ekokardiyografi) bebeklerde doğuştan kalp hastalığı veya ritm bozukluğu olup olmadığı anlaşılabilir. Annede veya ailenin diğer bireylerinde doğuştan kalp hastalığı bulunması, annenin hamilelikte kızamıkçık gibi bazı infeksiyonları geçirmesi, şeker hastalığının bulunması veya bazı ilaçları kullanmış olması ve kadın hastalıkları hekimlerinin önerdiği durumlarda anne karnındaki bebek kalp hastalığı yönünden gebeliğin 18. haftasından itibaren fetal ekokardiyografi ile değerlendirilebilir.

Doğuştan kalp hastalığı olan bebek nasıl fark edilir?
Ağır kalp hastalığı olan bebeklerde belirtiler genellikle ilk birkaç ayda görülür. Morarma, beslenme güçlüğü, hızlı soluk alıp verme, kilo alamama ve muayene esnasında üfürüm duyulması gibi bulgular olabilir. Hafif bozukluklar ise genellikle belirti vermezler. Bu hastalar başka nedenlerden dolayı doktora başvurulduğunda üfürüm duyularak tanı alırlar.

Doğuştan kalp hastalıklı çocukların izlemi nasıl olur?
Bütün çocuklarda olduğu gibi genel tıbbi önlemlere uyulması şarttır. Doğuştan kalp hastalıklı çocuklara yaşına uygun rutin aşılamaya ek olarak grip aşısı gibi bazı aşılar da yapılabilir. Bazı durumlarda kalbin infeksiyondan (infektif endokardit) koruması amacıyla antibiyotik verilir. Kalp hastalığı olan çocukların iyi durumda olduğunun belirlenmesi için düzenli aralıklarla izlenmesi çok önemlidir. Genel olarak ilk tanı aldığı dönemde ve ameliyat sonrası daha sık olmak üzere izleyen yıllarda daha seyrek aralıklarla kontrollere çağrılması uygundur.
Doğuştan kalp hastalığı olan çocuğa hastalığına bağlı olarak düzenli aralıklarla kan tahlilleri, göğüs filmi, elektrokardiyografi, ekokardiyografi ve kalp kateterizasyonu gibi tetkiklerin yapılması gerekebilir. 

Kalbin infeksiyondan (infektif endokardit) korunması için ne yapılmalıdır?
İnfektif endokardit, kana bulaşan bakterilerin kalbin içini döşeyen zarlar, kalp kapakçıkları ve büyük damarlara yerleşmesi ile oluşan kalp infeksiyonudur. Seyrek bir infeksiyon olmasına karşın, kalp hastalığı bulunan çocuklar bu infeksiyon için yüksek risk taşırlar. Kana karışan bakterilerin çoğu ağız yolu ile alındığından, kalp hastalığı olan çocuklarda ağız temizliği ve diş bakımı çok önemlidir. Bademcik ve geniz eti ameliyatı, karın, idrar yolları ve üreme organ ameliyatları ve kanama oluşturabilecek diş girişimleri ve diş çekimleri sırasında koruyucu antibiyotik verilmesi şarttır. Kullanılacak ilaç ve dozu çocuğun kilosu ve kalp hastalığına göre farklılıklar gösterebilir.

Aktivitede sınırlama yapalım mı?
Doğuştan kalp hastalığı bulunan çocukların çoğunluğunda günlük aktivitelerinde kısıtlama gerekmez; aksine kalbin performansının iyileştirilmesi için yüzme, bisiklete binme, koşma, ip atlama gibi fiziksel aktivite önerilebilir. Az sayıdaki kalp hastalığında aşırı efor gerektiren aktiviteler yasaklanır.

Eğitim ve meslek seçimi konusunda kısıtlama yapalım mı?
Doğuştan kalp hastalığı bulunan çocukların çoğunluğu normal okula ve eğitim programına devam edebilir, meslek seçiminde ise sınırlama gerekmez. Az sayıdaki hastaya aşırı yorulma gerektirecek meslekleri seçmemeleri önerilebilir.

Doğurganlık çağındaki kadınlara neler önerirsiniz?
Doğuştan kalp hastalığı olasılığı yaklaşık 1000 canlı doğumda 8’dir. Doğuştan kalp hastalığı olan annenin çocuğunda bu olasılık daha da artar. Bebeklerin doğuştan kalp hastalıklarının yaklaşık yarısı da annenin kalp hastalığına benzer. Ameliyat edilmiş ve önemli bir kalp hastalığı bulunmayan kadınların çoğunluğunda hamilelik dönemi normal geçer ve doğumda sorun olmaz. Morarmaya yol açan doğuştan kalp hastalığı ve ağır kalp hastalığı olan bazı kadınlarda ise hamilelik ve doğum tehlikeli olabileceğinden gebelikten korunmaları gereklidir.

Doğum kontrolü her hasta farklılık gösterir. Doğum kontrol yöntemlerinin seçiminde doktor yardımına başvurulmalıdır.


Edinsel Kalp Hastalığı
Çocuklarda çoğunluğu doğuştan olan kalp hastalıkları yanında infeksiyon gibi başka nedenlere bağlı olarak sonradan ortaya çıkan kalp hastalıkları da görülebilir. Çocukluğun herhangi bir döneminde oluşan bu hastalıklar edinsel kalp hastalıkları olarak tanımlanır. Romatizmal ateş gelişmekte olan ülkelerde hala en sık görülen edinsel kalp hastalığıdır.

Romatizmal ateş nedir?
Romatizmal ateş vücudun birçok bölümünü etkileyen iltihabi bir hastalıktır. Genellikle eklemlerde şişlik, ağrı veya cilt döküntüleri ile karşımıza çıkar. Kalp değişik oranlarda etkilenebilir ve keza oluşan kalp hasarı kalıcı olabilir.

Romatizmal ateşin nedeni nedir?
Romatizmal ateşin nedeni streptokoklar ile oluşan boğaz infeksiyonudur. Boğaz infeksiyonlarının çoğu romatizmal ateşe yol açmadan iyileşirken az bir kısmında infeksiyondan 2 ila 4 hafta sonra romatizmal ateş gelişir.

Romatizmal ateş hangi yaşlarda görülür?
Streptokoklar ile oluşan boğaz infeksiyonlarının sık görüldüğü 5 -15 yaş arasında görülür.

Romatizmal ateş önlenebilir mi?
Streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonu uygun şekilde tedavi edilirse büyük olasılıkla evet.

Streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonu nasıl anlaşılabilir?
Streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonunun sık görülen belirtileri ani başlayan ve özellikle yutkunma sırasında olan boğaz ağrısı, ateş ve alt çene köşesinde veya boyun bölgesindeki bezelerde oluşan ağrılı şişliktir. Belirtiler bazı çocuklarda hafif olabilir. Çocuktaki boğaz infeksiyonunun streptokoklara bağlı olduğundan emin olmak için çocuğun doktora götürülmesi ve boğaz kültürü gibi bazı tetkiklerin yaptırılması gerekir.

Romatizmal ateş başka çocuklara bulaşır mı?
Hastalık bulaşıcı değildir, ancak hastalık öncesinde geçirilen streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonu bulaşıcıdır.

Romatizmal ateşte ailevi geçiş olur mu?
Bazı ailelerde streptokok infeksiyonu sonrası romatizmal ateş gelişmesine eğilim olmasına karşın, hastalık anne ve babadan doğacak çocuklara aktarılmaz. Ev ve yatak odası gibi kapalı ortamların fazla kişi ile paylaşılması streptokok infeksiyonu bulaşıcılığını artırır.

Romatizmal ateşi birden fazla geçirebilir mi?
Hastalığı bir kez geçiren çocukta, daha sonra karşılaşacağı streptokok infeksiyonlarında hastalığın tekrar gelişme olasılığı yüksektir. Bu nedenle romatizmal ateş geçiren çocukların uzun süreli koruyucu antibiyotik tedavisi alması gerekir. Koruyucu antibiyotik streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonunu ve dolayısı ile romatizmal ateş gelişimini engellemektedir.

Romatizmal ateşin tekrarlamaması için ne yapılmalıdır?
Çocuğun streptokoklara bağlı boğaz infeksiyonu geçirmesi önlenmelidir. Bu amaçla üç/dört haftada bir kas içi injeksiyon şeklinde veya her gün ağızdan antibiyotik verilmesi yeni bir romatizmal ateş atağını engeller.

Romatizmal ateş tedavi edilebilir mi?
Hastalığı kesin tedavi edecek bir ilaç yoktur. Romatizmal ateş atağı genellikle birkaç hafta ile birkaç ayda düzelir, ancak kalpte oluşan hasar ömür boyu kalabilir. Korunmanın önemi işte buradan kaynaklanmaktadır.

Romatizmal kalp hastalığı nedir?
Romatizmal ateş sonucu kalp kapaklarının iltihaplanması ve şekillerinin bozulması sonucu oluşan kalp hastalığıdır.

Romatizmal ateş her zaman kalbi etkiler mi?
Olguların yaklaşık yarısında kalp etkilenir. Etkilenen kalpte zamanla düzelme olabileceği gibi kalıcı sekellerde olabilir. Hastalık kalıcı kalp hasarına yol açtığında romatizmal kalp hastalığı olarak tanımlanır.

Romatizmal kalp hastalığı olan çocuklarda kalbin infeksiyon riski var mıdır?
Doğuştan kalp hastalıklarında olduğu gibi romatizmal kalp hastalığı olan çocukların hasar görmüş kalp kapaklarında infeksiyon (infektif endokardit) gelişme riski artmıştır. Bu infeksiyonların engellenmesi için dişlerin temiz tutulması, diş çürüklerinin tedavi edilmesi ve kanama oluşturabilecek diş tedavisi ve ameliyatlar öncesinde kana bakteri bulaşmasını engellemek için hastalara işlem öncesi koruyucu antibiyotik tedavisi verilmesi gereklidir.


Masum Üfürümler
Masum üfürüm nedir?
Masum üfürüm kalpte herhangi bir bozukluk olmadan duyulan üfürümdür ve bazen 'fonksiyonel üfürüm' veya 'fizyolojik üfürüm' olarak da adlandırılır. Bu üfürümün duyulması tamamen normaldir ve bir kalp hastalığına bağlı değildir. Bütün çocuklarda belli dönemlerde duyulabilir.

Masum üfürüm neden oluşur?
Kanın, kalpte veya büyük damarlarda dolaşırken yaptığı türbulans (titreşim) sonucu oluşur.

Masum üfürüm çocukları nasıl etkiler?
Kalpte bozukluk olmadığı için masum üfürümün çocuklara hiçbir zararlı etkisi yoktur. Çocuklar normal günlük aktivitelerini rahatlıkla yapabilirler.

Masum üfürüm düzeltilebilir mi?
Kalpte bozukluk olmadığından düzeltilecek bir şey de yoktur. Genellikle çocuk büyüdüğü zaman kaybolabilir, bazen de erişkin yaşa kadar devam edebilir. Üfürümün kaybolup kaybolmamasının hiçbir klinik önemi yoktur.


Aritmi
Çocuklar kalbin hızlı çarpması, yavaş çarpması veya düzensiz çarpması gibi bulgu veren ritm bozuklukları ile doğabilirler veya herhangi bir dönemde ritm bozukluğu oluşabilir. Ritm bozukluklarına aritmi denir. Aritmi tanısında elektrokardiyografi (EKG), 24 saatlik EKG (Holter), egzersiz testi ve elektrofizyolojik çalışma yöntemleri kullanılır. Ritm bozuklukları ilaçlar, anormal ritm yollarının kateter yöntemi ile yok edilmesi veya kalp pili (pacemaker) yerleştirilmesi ile tedavi edilir.