Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Nedir?
Dizde kemikleri bir arada tutan dört adet kuvvetli bağ vardır. Bunlardan ikisi yanlarda, diğer ikisi ise ön ve arka çapraz bağlardır ve eklemin ortasında yer alır.

Ön Çapraz Bağın (ÖÇB) Görevi Nedir?
ÖÇB bacakların öne doğru kaymasını sınırlandırarak ve dizin rotasyonel hareketlerini kısıtlayarak dizin korunmasında önemli rol oynar ve eklemdeki streslerin azaltılmasını sağlar.

Ön Çapraz Bağ Nasıl Yaralanır?
ÖÇB sıklıkla ayak yerde sabitken vücudun diz merkez olacak şekilde dönmesi sonucunda ya da dize yandan direkt olarak gelen darbeler sonucunda veya dizin aşırı düz duruma gelmesine bağlı olarak yaralanabilir.
Eğer direkt darbe sonucu bir yaralanma söz konusu ise sıklıkla beraberinde menüsküs, kıkırdak ve diğer dokularda hasar da söz konusudur. Çoğu ÖÇB yaralanması sportif aktiviteler sırasında olur. Sıklıkla yaralanma sırasında direkt temas yoktur.

ÖÇB Yaralanmasında Bulgular Nelerdir?
Yaralanma esnasında başlayan ağrı vardır. Beraberinde eklemde kanamaya bağlı olarak hızlı gelişen bir şişlik olur. Zaman geçtikçe şişlik azalır ve yerini stabilite bozukluğuna bırakır. Yaralanma esnasında bağın kopma sesi duyulabilir, ancak duyulan her ses bağın koptuğu anlamına gelmez. Kısmi bir yırtık söz konusu ise ağrı sadece ön çekmece testi sırasında hissedilebilir. Uzun süren bağ yaralanmalarında sportif aktiviteler ve zorlamalarla şikayetler tekrarlarken istirahatla bir rahatlama sağlanır.

ÖÇB Yaralanmasında Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Genç, aktif hastalarda, (özellikle sporla uğraşıyorsa) ÖÇB yaralanması düşünülüyorsa ameliyat gerekir. Hastanın ameliyat sonrasındaki fizik tedavi programına uyumu önemlidir, dolayısıyla bu programa adapte olamayacak hastalarda ve ileri yasta, aktivite düzeyi düşük hastalarda ameliyat planlaması yapılmamalıdır. Aktif sporla uğrasan profesyonel sporcularda, hobi olarak sporla uğrasan ve düzenli olarak spor yapanlarda, diz ekleminin ağır kullanımını gerektiren işlerde çalışanlarda, normal günlük işlerde şikayeti olmayan ancak örneğin merdiven inişlerde sorun yaşayanlarda, diz içerisine sık sık kanama olanlarda ve 6 aylık ameliyatsız tedaviye rağmen dizde şikayetleri geçmeyen hastalarda ameliyat gereksinimi vardır. Çapraz bağ yaralanması sonrasında ameliyat düşünülen hastalarda eklem içi kanama geçtikten sonra ameliyat planlaması yapılmalıdır.
Ameliyatta Karşılaşılabilecek Riskler ve Sorunlar Nelerdir?
- Derin Ven Trombozu: Bacaktaki derin toplardamarlarda pıhtı oluşmasıdır. Diz ile ilgili her ameliyattan sonra görülme riski vardır. Bacakta simse ısı artısı ve ağrıya yol açar. Erken harekete başlama riski önemli ölçüde azaltır.
- Enfeksiyon: Riski çok düşük olmakla birlikte önemli bir sorundur. Ameliyat sırasında steriliteye üst düzeyde dikkat etmek gerekir.
- Eklem Sertliği: Nadir olmakla birlikte diz içerisindeki yapışıklıklara bağlı eklem sertliği ortaya çıkabilir. Bunu engellemek için ameliyat sonrasında erken ve yoğun hareket programı önemlidir. Ameliyat yaralanmadan sonra çok kısa süre içerisinde yapılmışsa eklem sertliği gelişme riski artar.
- Greft Sıkışması: Eğer kemikte açılan tünellerin yeri uygun değilse, yeni yerleştirilen greft hareketler sırasında eklem içerisinde sıkışabilir. Sıklıkla dizin tam olarak açılması engellenir. Bu problem nadiren fizik tedaviden fayda görmekle birlikte genelde yeni ameliyat gerektirir.

Ameliyat Sonrası Süreç Nasıldır?
Hasta hekimin tercihine ve kullanılan anestezinin tipine bağlı olarak aynı gün içerisinde taburcu edilebilir ya da ertesi güne kadar hastanede tutulabilir. Ameliyat sonrası dize açısı ayarlanabilir bir dizlik takılır. Hasta kendisini rahat hissettiği andan itibaren bir çift koltuk değneği ile ayağa kalkabilir ve ağrı oluşturmayacak kadar yük vererek ameliyatlığı bacağın üzerine basarak yürüyebilir.
ÖÇB ile İlgili Akılda Tutulması Gerekenler
- ÖÇB diz eklem stabilitesinin %90’nı sağlar.
- Diz yaralanmaları ortopedik yaralanmaların önemli bir oranını teşkil eder ve ameliyat gerektiren spor yaralanmalarının çoğu dizle ilgilidir.
- Sporcularda görülen diz yaralanmalarında dizdeki dört ana bağdan ÖÇB ve iç yan bağ en sık
yaralananlarıdır.
- ÖÇB tamiri oldukça sık yapılır ve rutin ameliyatlardandır. Amerika’da her yıl 100000 eriksinden 60’ında yeni ÖÇB yırtığı sebebiyle ameliyat uygulanmaktadır. Ülkemizde bu tür bir istatistik yoktur.